Witlof ovenschotel met ham en kaas: zo maak je hem perfect

Een witlof ovenschotel met ham en kaas is een klassiek Nederlands gerecht dat je in ongeveer 45 minuten op tafel zet. De bittere witlof, hartige ham en gesmolten kaas vullen elkaar perfect aan. Je wikkelt de witlofstronken in ham, legt ze in een ovenschaal, overgiet ze met een saus of puree en strooit er kaas over. Dan de oven in. Simpel, voedzaam en heel smaakvol.

Dit gerecht is ideaal voor doordeweekse avonden. Het is betaalbaar, je hebt er geen bijzondere kookvaardigheden voor nodig en de ingrediënten zijn bij elke supermarkt te vinden.

De basisingrediënten voor witlof ovenschotel met ham en kaas

Voor vier personen heb je dit nodig:

• 6 stronken witlof
• 6 plakken gekookte ham (één per stronk)
• 150 gram geraspte kaas (jong belegen of belegen smelt het lekkerst)
• 1 kg iets kruimige aardappelen (voor de puree als onderbasis)
• 2 eetlepels grove Zaanse mosterd
• Boter, melk, peper en zout

De aardappelpuree met mosterd is een stevige en smakelijke basis onder de witlof. De mosterd geeft een licht pittige smaak die goed combineert met de bitterheid van witlof. Gebruik je liever geen puree, dan kun je ook een bechamelsaus maken en die over de witlof gieten. Beide varianten werken goed.

Stap voor stap: witlof ovenschotel ham kaas maken

Verwarm de oven voor op 200 graden (hetelucht 180 graden). Breng een pan water aan de kook en kook de witlofstronken in 8 tot 10 minuten gaar. Ze mogen zacht zijn maar niet uit elkaar vallen. Laat ze daarna goed uitlekken en dep ze droog met keukenpapier. Dit is belangrijk: witlof bevat veel vocht. Doe je dit niet, dan wordt je ovenschotel waterig.

Wikkel elke stronk in een plak ham. Leg ze naast elkaar in een ingevette ovenschaal. Maak ondertussen de aardappelpuree: kook de aardappelen gaar, stamp ze fijn met boter en een scheutje melk en roer de mosterd erdoorheen. Verdeel de puree over de witlofstronken in de schaal of schep ze ernaast. Bestrooi het geheel royaal met geraspte kaas.

Zet de schaal 20 tot 25 minuten in de oven, totdat de kaas goudbruin en bubbelig is. Serveer direct.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

De grootste valkuil is te veel vocht in de schaal. Witlof bestaat voor een groot deel uit water. Kook de stronken niet te lang, laat ze goed uitlekken en dep ze droog. Sommige koks koken de witlof helemaal niet voor, maar laten hem rauw de oven in. Dat kan, maar dan moet de oventijd met 10 tot 15 minuten verlengd worden en de witlof blijft steviger van structuur.

Een andere fout is te weinig kaas gebruiken. De kaaslaag vormt een krokant korstje en houdt het gerecht bij elkaar. Gebruik minstens 150 gram, liever iets meer. Kies voor een kaas die goed smelt: jong belegen of Goudse kaas werken prima. Oude kaas wordt snel korrelig en smelt minder mooi.

Variaties op de klassieke ham-kaasversie

Je kunt de ovenschotel makkelijk aanpassen aan je eigen smaak. Een paar populaire varianten:

• Met bechamelsaus: maak een eenvoudige saus van boter, bloem en melk en giet die over de ham-witlofrolletjes. Dit geeft een romigere structuur dan puree.
• Met kip: vervang de ham door reepjes gekookte kip voor een lichtere versie.
• Met blauwe kaas: strooi wat verkruimelde gorgonzola of roquefort over de geraspte kaas voor een intensere smaak.
• Vegetarisch: laat de ham weg en vervang hem door een plak gerookte tofu of een dungesneden wortel. De witlof met kaas en mosterdpuree is ook zonder vlees al een volledig gerecht.

Houd er rekening mee dat variaties met extra vochtige ingrediënten (zoals tomaat of room) de kans op een waterige bodem vergroten. Werk dan met een iets hogere oventemperatuur of bak de schaal de laatste vijf minuten onder de grill.

Handig: tips voor voorbereiding en bewaren

Je kunt de ovenschotel een dag van tevoren samenstellen en afgedekt in de koelkast bewaren. Haal hem een half uur voor het bakken uit de koelkast, zodat hij op kamertemperatuur komt. Bak hem daarna gewoon op 200 graden totdat de kaas goudbruin is.

Restjes bewaar je in een afgedekte bak in de koelkast. Ze zijn de volgende dag nog goed te opwarmen in de oven of magnetron. Na meer dan twee dagen verliest de witlof te veel structuur en wordt hij papperig.

Witlof ovenschotel met ham en kaas is een gerecht dat je zonder moeite op tafel zet, maar dat altijd indruk maakt door de combinatie van smaken en de knapperige kaaskorst. Met de mosterdpuree als basis heb je meteen ook het bijgerecht binnen. Zorg alleen dat de witlof goed droog is voor hij de oven in gaat, dan zit je altijd goed.