Gooien, vallen en opstaan: alles over de wereld van judo

Judo is een vechtsport die wereldwijd door miljoenen mensen wordt beoefend, van jonge kinderen tot volwassenen op hoge leeftijd. De sport ontstond in Japan in 1882 en werd bedacht door Jigoro Kano. Hij wilde een manier vinden om mensen fysiek en mentaal sterker te maken, zonder dat daarvoor brute kracht nodig was. Kano combineerde technieken uit het oude jiu-jitsu en maakte daar een sport van die toegankelijk is voor iedereen. Vandaag de dag staat de sport op het programma van de Olympische Spelen en telt Nederland tienduizenden actieve beoefenaars.

Wat je leert op de mat

Wie voor het eerst een judoles volgt, merkt al snel dat vallen net zo belangrijk is als gooien. Dat klinkt misschien vreemd, maar het leren vallen is een van de eerste dingen die een begineling aanleert. Dit heet ukemi en zorgt ervoor dat je jezelf niet bezeert als je wordt neergegooid. Daarna leer je stap voor stap de werptechnieken, houdingsgrepen en beentechnieken die de sport zo gevarieerd maken. Een training bestaat vaak uit warming-up, het oefenen van losse technieken en randori: het vrij oefenen met een partner. In randori pas je alles toe wat je hebt geleerd, in een echte situatie maar zonder wedstrijddruk. De mat, die tatami wordt genoemd, is de plek waar je niet alleen een sport leert maar ook respect voor je tegenstander.

Het systeem van banden en graden

Elke judoka begint met een witte band, ook wel de 6e kyu genoemd. Via examens werk je je omhoog door verschillende kleuren: geel, oranje, groen, blauw en bruin. De Japanse benaming voor deze niveaus is kyu-graden. Voor jonge leden worden tussenstappen aangeduid met slippen, kleine gekleurde streepjes op de band. Na de bruine band volgt de zwarte band, en die staat bekend als de 1e dan. Boven de zwarte band zijn er nog hogere dans tot en met de 10e dan, al halen maar heel weinig mensen die top. Het bandensysteem geeft een duidelijk beeld van iemands niveau en biedt houvast bij het stellen van doelen. Examens zijn niet alleen een beoordeling van techniek, maar ook van houding, inzet en gedrag op de mat.

Wedstrijden en puntentelling

Bij een judowedstrijd draait alles om het scoren van punten door je tegenstander te gooien of te houden. De hoogste score is ippon: een perfecte worp waarbij de tegenstander plat op zijn rug landt. Wie ippon scoort, wint de wedstrijd direct. Is de worp niet perfect, dan levert dat wazari op, een halve punt. Twee wazari staan gelijk aan één ippon. Naast werpen kun je ook scoren met grondtechnieken, waarbij je de tegenstander dertig seconden op de grond houdt. Worgtechnieken en armklemmen zijn ook toegestaan bij volwassenen, maar voor jongere leeftijdsgroepen gelden andere regels om de veiligheid te bewaken. Een wedstrijd duurt bij senioren vier minuten en bij jongeren kortere tijd, afhankelijk van de leeftijdscategorie.

Waarom mensen kiezen voor deze sport

Mensen beginnen om heel verschillende redenen met deze Japanse vechtkunst. Sommigen zoeken een manier om fit te blijven, anderen willen hun zelfvertrouwen vergroten of willen zich kunnen verdedigen. De sport traint het hele lichaam: kracht, lenigheid, coördinatie en uithoudingsvermogen komen allemaal aan bod. Kinderen leren via de mat omgaan met winnen en verliezen, en dat is een vaardigheid die ze de rest van hun leven meenemen. Wat de sport ook onderscheidt, is de sociale kant. Een judoclub voelt vaak als een hechte gemeenschap waar mensen elkaar aanmoedigen en helpen. De kernwaarden die Kano meegaf aan zijn sport, zoals wederzijds respect en het beste uit jezelf halen, zijn nog steeds merkbaar in elke sporthal.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd kan een kind beginnen met judolessen?
De meeste judoclubs accepteren kinderen vanaf vier of vijf jaar. Op die leeftijd staan de lessen vooral in het teken van spel, beweging en de eerste basisvaardigheden zoals vallen en opstaan. Wedstrijden worden pas later geïntroduceerd, als een kind er klaar voor is.

Hoelang duurt het voordat je een zwarte band haalt?
Het behalen van een zwarte band kost gemiddeld vijf tot tien jaar, afhankelijk van hoe vaak iemand traint en welke vooruitgang wordt gemaakt. Er zijn geen vaste tijdsgrenzen, maar wel minimumleeftijden en eisen aan de techniek die iemand beheerst.

Is judo gevaarlijk voor kinderen?
Judo is een contactsport, maar de veiligheid staat hoog in het vaandel. Kinderen leren als eerste hoe ze veilig moeten vallen. De technieken worden stap voor stap aangeleerd en de regels voor jongere leeftijdsgroepen zijn aangepast om blessures te voorkomen. Onder begeleiding van een ervaren trainer is de sport goed te beoefenen.

Wat is het verschil tussen judo en andere vechtsporten zoals karate?
Judo richt zich op gooien, houden en grondtechnieken. Er wordt niet geslagen of getrapt, wat het onderscheidt van karate of taekwondo. De kracht van de tegenstander wordt juist gebruikt om die zelf neer te gooien, in plaats van er tegenin te gaan met slagen.